|
Genealogie of stamboomonderzoek is een disclipine van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderonderzoek ofwel de afstamming van de familienaam. In dit verband is het gewenst te weten dat een achternaam zowel betrekking kan hebben op een ouder (patroniem), b.v. Wim Janszoon, afgekort tot Wim Jans, en het verschijnsel dat de naam verband houdt met de plek van afkomst, dus een aardrijkskundige achtergrond heeft, b.v. Jan van Boxmeer (van de plaats Boxmeer), maar ook Piet van de Ven (uit een of ander veengebied) of Van de(r) Wijst (afkomstig van Wijstgronden). Men spreekt dan van een toponiem.
Door verschrijvingen van ambtenaren en geestelijken zijn vele achternamen in de loop van de tijd veranderd. Verbruggen naast Vanbrugge of Van Brugge komen voor, zodat het uitzoeken van dergelijke familienamen een hele klus kan worden.
De meeste genealogen kiezen voor een bepaald soort onderzoek. Er zijn vier hoofdvormen te onderscheiden:
Stamreeks: voorouders in mannelijke lijn
Kwartierstaat: voorouders in mannelijke en vrouwelijke lijn
Genealogie: nakomelingen in mannelijke lijn
Parenteel: nakomelingen in mannelijke en vrouwelijke lijn
Een stamreeks is een genealogisch overzicht met voorouders van iemand, in mannelijke lijn.
Doel van een stamreeks is meestal om te onderzoeken wat de oorsprong is van de familie of familienaam. Soms wordt ook specifiek gezocht naar een familiewapen.
Een stamreeks kan op twee manieren worden uitgebreid:
door voorouders in vrouwelijke lijn te betrekken, dit vormt dan een kwartierstaat
door alle afstammelingen van de oudste voorouder op te nemen, dit vormt dan een genealogie of zelfs een parenteel.
In de genealogie is een kwartierstaat een overzicht met alle voorouders van iemand, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn. Per generatie verdubbelt het aantal personen dus.
Personen in een kwartierstaat worden meestal genummerd volgens het Kekule-systeem. De hoofdpersoon, proband of probant genoemd, krijgt nummer 1. De vader krijgt nummer 2, moeder nummer 3, de vader van de vader nummer 4, etc. Het nummer van een vader van een persoon is af te leiden door het nummer van de persoon met 2 te vermenigvuldigen. Het nummer van de moeder is 1 hoger dan het nummer van de vader. Met uitzondering van de probant hebben alle mannen een even nummer, terwijl de vrouwen een oneven nummer hebben, namelijk die van hun man + 1.
Een kwarierstaat wordt meestal in een tekst weergegeven. Per voorouder wordt het kwartiernummer weergegeven, de zijn/haar naam, geboortedatum en plaats, datum en plaats van het huwelijk. De partner wordt apart weergegeven, want deze heeft een eigen kwartiernummer. Deze gegevens worden zoveel mogelijk als een doorlopende zin weergegeven, bijvoorbeeld:
2. A, geboren 1 januari 1900 te B, trouwt 1 januari 1920 te C met 3.
3. D, geboren 1 januari 1901.
Soms volgt daaronder een lijst met kinderen en hun geboortegegevens.
Naast de genoemde basisgegevens kunnen extra gegevens worden vermeld, zoals beroep, bezittingen, evt. wetsovertredingen en diverse anekdotes.
Met name in kwartierstaten waarbij de voorouders beperkt zijn tot een klein geografisch gebied, kan kwartierherhaling optreden. Ook kan het onderzoek stoppen op een vondeling of onwettig kind, hetgeen tot kwartierverlies leidt.
Wat veel mensen leuk vinden aan kwartierstaatonderzoek is, dat men allerlei familienamen tegenkomt, die uit grote delen van Nederland of daarbuiten kunnen komen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een stamreeks, die over het algemeen beperkt is tot de eigen familienaam.
Een genealogie is een genealogisch overzicht van alle nakomelingen in alleen mannelijke lijn.
Een genealogie wordt meestal in een tekst weergegeven. Per gezin wordt de naam van de man weergegeven, evenals zijn geboortedatum en plaats, datum en plaats van het huwelijk en de naam van de echtgenote en haar geboortegegevens. Deze gegevens worden als een doorlopende zin weergegeven, bijvoorbeeld: A, geboren 1 januari 1900 te B, trouwt 1 januari 1920 te C met D, geboren 1 januari 1901.
Daaronder volgt een lijst met kinderen en hun geboortegegevens.
Naast de genoemde basisgegevens kunnen extra gegevens worden vermeld, zoals beroep, bezittingen, evt. wetsovertredingen en diverse anekdotes.
In een genealogie komen gezinnen voor met allemaal dezelfde achternaam. Dit in tegenstelling tot een parenteel, waarin meer achternamen voorkomen. Toch kunnen in genealogieën de achternamen verschillend zijn door diverse oorzaken:
door verschrijvingen van ambtenaren en geestelijken zijn vele achternamen in de loop van de tijd veranderd, Verbruggen naast Vanbrugge of Van Brugge komen voor;
vóór 1800 had niet iedereen een familienaam, maar namen als patroniem (bijvoorbeeld Wim Janszoon) of toponiem (bijvoorbeeld Wim van Amsterdam).
Een parenteel is een genealogisch overzicht van alle nakomelingen, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn.
Een parenteel wordt meestal in een tekst weergegeven. Per gezin wordt de naam van de nakomeling (man of vrouw) weergegeven, zijn/haar geboortedatum en plaats, datum en plaats van het huwelijk en de naam van echtgeno(o)t(e) en diens geboortegegevens. Deze gegevens worden als een doorlopende zin weergegeven, bijvoorbeeld: A, geboren 1 januari 1900 te B, trouwt 1 januari 1920 te C met D, geboren 1 januari 1901.
Daaronder volgt een lijst met kinderen en hun geboortegegevens.
Naast de genoemde basisgegevens kunnen extra gegevens worden vermeld, zoals beroep, bezittingen, evt. wetsovertredingen en diverse anekdotes.
In een parenteel kunnen gezinnen voorkomen met verschillende achternamen. Dit in tegenstelling tot een genealogie waarin meestal maar één achternaam voorkomt.
Bron: Wikipedia
|